همدان

سنت‌های مردم همدان در نوروز

0
سنت‌های مردم همدان در نوروز

نوروز که روز آغاز سال و ابتدای بهار است بزرگ‌ترین جشن ملی ایرانیان است که مراسم آن طی چندین هزار سال به طور مستمر در خانواده‌های ایرانی برگزار شده و می‌شود و شاید هیچ ملتی در جهان دارای یک چنین عید کهنی نباشد.

در استان همدان نیز همچون دیگر نقاط ایران عید نوروز جایگاه ویژه‌اى داشته و همیشه مراسم آن با آداب و سنن خاص کهن برگزار مى‌شده است.

در گذشته از اوایل اسفندماه خانواده‌ها در تدارک کار‌ها و تهیه مقدمات برنامه‌هاى نوروزى بودند. اولین اقدامات، تهیه مواد لازم برای پخت شیرینى، تهیه لباس نو و مایحتاج شب عید مانند برنج و روغن نیز از جمله این اقدامات به‌شمار مى‌رفت.

از دیگر برنامه‌هاى نوروز، خانه‌تکانى بود و گردگیرى و به‌اصطلاح 'دوده‌گیری' انجام مى‌شد. از جمله کارهاى مربوط به ایام عید تمیز کردن و شستن فرش بود و یکى از راه‌هاى تمیز کردن فرش، فرش تکانى بود که در بیشتر محوطه کوچه‌ها و خانه‌ها دیده مى‌شد.

سبزه انداختن نیز از رسوم دیگر نوروز بود. بر مبناى عقیده ایرانیان قدیم سبزه همیشه ظهر حیات و سبزى و شادى زندگى و سمبل اقتصاد و برکت خانواده‌ها بود و، چون نزد ایرانیان باستان گندم سمبل برکت و اقتصاد به‌حساب مى‌آمد، از قدیم‌الایام براى انداختن سبزه نوروزى از گندم استفاده مى‌کردند. بعضى خانواده‌ها از شاهی، ماش یا عدس سبزه مى‌انداختند.

کوسه و زن کوسه

یکى از مراسم جالب سنتى در روزهاى قبل از عید، کوسه و زن کوسه بود، که در نقش زن و شوهر چوپان ظاهر مى‌شدند و با ساز و دهل از روستا‌ها به‌راه مى‌افتادند و به شهر مى‌آمدند. تمام اندام این دو پوشیده شده بود و فقط دو سوراخ جلو چشمان و یک سوراخ جلو بینى داشت. روى لباس نمدى کوسه تعدادى منگوله دوخته شده بود که به اطراف آویزان بود و، چون بلندى در دست داشت که یک سر آن برجسته بود و به آن 'قورچنگ' مى‌گفتند. زن کوسه نیز روى لباس نمدى خود یک دامن کوتاه از چیت رنگارنگ مى‌پوشید. به این دامن پرچین، 'تنبان‌قری' یا به گویش محلى'تومن قری' مى‌گفتند؛ کوسه و زنش با ساز و دهل وارد شهر مى‌شوند و تعدادى بچه‌ها به‌دنبال آن‌ها راه مى‌افتادند. آن‌ها به هر خانه‌اى که درش باز بود وارد مى‌شدند و معمولاً وارد خانه اعیان و اشراف مى‌شدند و در محوطه حیاط شروع به حرکات جالب و خنده‌دار و رقص و پاى‌کوبى مى‌کردند. صاحبخانه‌ها نیز در حد وسع و طبع خود کمکى نقدى یا جنسى به آن‌ها مى‌دادند. کوسه و زن کوسه همچون حاجى فیروز پیام‌آوران شادى نوروزى و بهار بودند ودر برخی نقاط این رسم همچنان ادامه دارد.

چهارشنبه‌سورى

در چهارشنبه آخر سال در همدان  مراسم آتش‌بازى نیز مفصل انجام شده و با روشن کردن آتش و دور هم نشینی و دعوت به همنشینی برای بیان خاطرات از رسوم این ایام است.

تحویل سال

دقایقى پیش از تحویل سال تمام اعضای خانواده دور سفره هفت‌سین نشسته و شروع به خواندن دعا می‌کنند. رفتن مسافرت در گذشته اساساً متداول نبود و برعکس کسانى که در سفر بودند، سعى مى‌کردند براى عید خود را به منزل برسانند تا لحظه سال تحویل کنار خانواده خود باشند. در لحظات قبل از تحویل بزرگ خانواده مرتب دعا مى‌خواند و بقیه نیز دعاى سال تحویل را به‌صداى بلند مى‌خوانند. پس از تحویل سال روبوسى کرده و به یکدیگر تبریک مى‌گویند. بزرگتر‌ها به کوچکتر‌ها عیدى داده و کوچکتر‌ها به دیدار بزرگتر‌ها مى‌روند و دید و بازدیدهاى فامیل و دوستان شروع مى‌شود.

سیزده به‌در

در همدان نیز مانند سایر مناطق ایران روز سیزده نوروز با آداب و مراسم خاص برگزار مى‌شود. از ساعات اولیه بامداد تمام اعضاءِ خانواده‌ها دسته‌دسته به طرف باغ‌ها و چمن‌زارهاى کنار رودخانه‌ها و کوهپایه‌ها مى‌روند و به شادى مى‌پردازند.

اجرای 15 نوروزگاه در سومین روز نوروز در شهرستان‌های استان همدان

مقاله قبلی

برپایی 71 غرفه صنایع‌دستی و سوغات در شهر همدان

مقاله بعدی

خوانندگان این خبر، این‌ها را هم خوانده‌اند:

0 دیدگاه

دیدگاهی بگذارید

آدرس ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. بخش‌های الزامی مشخص شده اند. *